Drs. Ignas Hattink, dierenarts, verbonden aan WHG Dierenziekenhuis Alkmaar, Vondelstaete 500, 1814 HM Alkmaar, 072-5112133, www.whgdierenartsen.nl

N.B.
Deze cliënten hand-out is bedoeld als ondersteuning van het consult door de dierenarts. De tekst gaat ervan uit dat uw huisdier al door de dierenarts is gezien. De adviezen in de hand-out gelden alleen voor dieren bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de dierenarts! Bedenk bij het lezen dat de gezondheidssituatie van uw huisdier anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven. Verder worden al onze hand-outs vervaardigd aan de hand van niet alleen wetenschappelijke literatuur, maar ook van onze eigen inzichten op grond van persoonlijke ervaringen. Daarom kan de informatie voor een deel afwijken van de gangbare literatuur.

Wat is UV-licht?

Licht , maar ook radiosignalen, röntgenstralen en bijvoorbeeld de straling in de magnetron behoren allemaal tot de zogenaamde elektromagnetische straling.

Deze straling bestaat eenvoudig uitgelegd uit energiepakketjes  (fotonen) die in een golfbeweging trillen. De lengte van zo’n golfbeweging bepaalt hoeveel energie deze energiepakketjes hebben. Een lange golflengte betekent een lage energie (radiogolven kunnen bijvoorbeeld een lengte hebben van meer dan een kilometer tussen de golven) en een korte golflengte betekent een hoge energie (denk aan röntgenstralen).

Zonlicht bestaat uit UV-licht, zichtbaar licht en Infrarood licht (voelbaar als warmte). Binnenhuisverlichting bestaat meestal uit zichtbaar licht en infrarood licht.

Tabel 1: Elektromagnetisch spectrum:

Zoals u in tabel 1 terug kunt zien wordt het UV- licht opgesplitst in 3 soorten: UV-A, UV-B en UV-C, ook weer afhankelijk van de golflengte.

Waarom is UV-licht van belang voor reptielen?

Veel van de vooral dagactieve reptielen, o.a. hagedissen, groene leguanen en baardagamen,  zullen in de natuur zonnebaden.





Hierbij fungeert de zon niet alleen als warmtebron, maar het UV-licht blijkt ook een belangrijke rol te spelen bij de calciumhuishouding in het lichaam. Hieronder zullen de verschillende soorten UV-straling besproken worden en het effect dat ze hebben op reptielen.

UV-A is voor mensen niet zichtbaar, maar voor reptielen wel. Kleurpatronen van soortgenoten, maar ook van prooidieren of voedselplanten worden daardoor anders waargenomen. Vermoedelijk heeft UV-A dan ook een belangrijke functie in de communicatie tussen reptielen van eenzelfde soort en bij het herkennen van eetbare planten en insecten.  

Naast een belangrijk effect op het sociale gedrag heeft UV-A ook een positief effect op het voortplantingsgedrag, eetgedrag en stimuleert het activiteit. 

UV-B is heel belangrijk voor reptielen. In de huid wordt UV-B omgezet naar een voorloper van vitamine D die in het lichaam verder wordt omgezet naar vitamine D.

Een tekort van UV-B kan dus leiden tot een tekort aan Vitamine D in het lichaam. Vitamine D is weer nodig om calcium uit de voeding op te kunnen nemen in de darm.

Botontkalking door calciumtekort in het bloed is een veel voorkomende ziekte vooral bij hagedissen en schildpadden. Dit kan zowel worden veroorzaakt doordat de verlichting in het terrarium onvoldoende voorziet in het UV-B spectrum als door een tekort aan calcium in de voeding.

UV-C is, zoals uit de tabel blijkt, de meest energierijke UV-straling. Deze straling is zeer schadelijk  voor cellen en wordt buiten gelukkig uit het zonlicht gefilterd door de ozonlaag. Deze straling heeft geen positief effect voor reptielen.

Hoe kun je ervoor zorgen dat je reptiel voldoende UV-licht krijgt?

Een terrarium is een kunstmatige omgeving die de natuurlijke omgeving zo goed mogelijk moet nabootsen. De technologie blijft zich ontwikkelen. Op het gebied van verlichting is er dan ook veel veranderd. Er zijn voor het terrarium TL-verlichting, spaarlampen en warmtespots die zowel UV-A als UV-B uitzenden. Houd er wel rekening mee dat veel van de TL-lampen en spaarlampen het UV licht slechts over een beperkte afstand uitzenden. Dit betekent dat de dieren ongeveer 25 cm onder de lamp moeten kunnen zonnen. Er zijn echter ook lampen op de markt met een zeer hoge UV-B opbrengst.

Een te hoge UV-B straling kan ervoor zorgen dat er ontstekingen aan de ogen ontstaan. Mocht u dus zien dat uw dier na de installatie van een nieuwe lamp de ogen meer dicht gaat houden of ze niet helemaal goed open houdt dan is het goed mogelijk dat de lamp te sterk is in het UV-B spectrum.

Er zijn tegenwoordig een aantal fabrikanten die goede lampen leveren. Als u zich goed wilt inlezen over goede UV-lampen of een bepaald merk op het oog heeft is het raadzaam om op de volgende site te kijken:

http://www.uvguide.co.uk/index.htm

Het is weliswaar een Engelstalige site, maar hobbyisten proberen er door zelf onderzoek te doen en dit te combineren met wetenschappelijke literatuur op een onafhankelijke manier informatie te verschaffen over UV- verlichting. Het is zeker de moeite waard en er is veel informatie op terug te vinden.