WHG Bron Kliniek voor Gezelschapsdieren, Kennemerstraatweg 263, 1814 GK Alkmaar, 072-5112133, www.whgdierenartsen.nl

N.B.
Deze cliënten hand-out is bedoeld als ondersteuning van het consult door de dierenarts. De tekst gaat ervan uit dat uw huisdier al door de dierenarts is gezien. De adviezen in de hand-out gelden alleen voor dieren bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de dierenarts! Bedenk bij het lezen dat de gezondheidssituatie van uw huisdier anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven. Verder worden al onze hand-outs vervaardigd aan de hand van niet alleen wetenschappelijke literatuur, maar ook van onze eigen inzichten op grond van persoonlijke ervaringen. Daarom kan de informatie voor een deel afwijken van de gangbare literatuur.

Inleiding

Wat moet een konijn eten? Dit lijkt een simpele vraag. U dacht misschien aan wortels, brokjes, broccoli, andijvie, andere groenten en aan gras en hooi. Maar wat is nu het belangrijkste? En mag u zomaar alle groenten geven? Een goede uitgebalanceerde voeding is in ieder geval heel belangrijk voor de gezondheid van uw konijn.

Vezels
Plantaardige vezels zouden het hoofdbestanddeel van de voeding van ieder konijn moeten vormen. Deze zijn vooral terug te vinden in gras en hooi en in mindere mate in verse groenten en planten. Vezels zijn erg belangrijk om verschillende redenen:

• Konijnen hebben tanden en kiezen die hun hele leven lang blijven groeien. Zolang konijnen voldoende te knagen hebben en veel hooi eten, vormt dit geen enkel probleem, het gebit blijft dan vanzelf op de goede lengte door het knagen en kauwen.
• Door veel te kauwen wordt ook verveling vermeden: verveling kan leiden tot het knagen aan allerlei ongewenste materialen, bijvoorbeeld tapijt. Want dit ongewenste kauwen kan op zijn beurt leiden tot darmverstopping.
• Konijnen hebben in verhouding een groot maag-darmkanaal waar vertering met behulp van darmbacteriën een grote rol speelt. Dit gebeurt vooral in het caecum (de blinde darm). Als een konijn te weinig vezels eet, kan dit de zuurgraad of pH van de blinde darm veranderen. Bij een abnormale zuurgraad kunnen ongewenste bacteriën zich in grote mate vermenigvuldigen waardoor darmontstekingen en diarree kunnen ontstaan
• Het maag-darmkanaal van een konijn heeft normaal een hoge mate van peristaltiek (darmbeweging). Bij onvoldoende vezelopname is er te weinig darmbeweging wat een verstopping in de hand werkt.

Caecotrofen
Bij konijnen kunnen 2 soorten ontlasting worden onderscheiden: 1 harde faeces (ontlasting), deze zien er uit als kleine, droge, harde bolletjes. 2 caecotrofen of ook wel zachte faeces of nachtfaeces genoemd. Deze zijn zacht, plakkerig en met een slijmlaagje bedekt. Het konijn zou deze ontlastingsbolletjes vanaf de anus meteen moeten opeten en u zou dit dus normaal niet in het hok mogen zien liggen. Dit lijkt misschien een rare, vieze gewoonte maar dit is erg nuttig!

Onverteerde vezeldeeltjes gaan vanuit de dunne darm meteen verder de dikke darm in en worden uitgescheiden als harde faeces (rode pijl in figuur 1). Ondertussen worden water en kleine voedseldeeltjes de blinde darm ingestuurd. Hier worden deze voedselpartikels door de darmbacteriën verteerd en vormen samen met het water de caecotrofen of zachte faeces (groene pijl in figuur 1). De vorming ervan gebeurt vooral ’s nachts.

De caecotrofen bevatten veel eiwit, vitaminen en nuttige suikers. Als een konijn te veel brok of snoepjes eet en daaruit al veel suikers en eiwitten opneemt, zal het de caecotrofen onvoldoende opeten. Dan plakt al deze zachte ontlasting in de haren rond de anus en heeft het konijn een vies achterste wat weer kan leiden tot infecties of zelfs vliegenmaden (zie ook artikel myasis). Een konijn kan de caecotrofen ook onvoldoende opeten als het te dik is of pijnlijk in de rug. Te veel suiker uit snoep of fruit zorgt er ook voor dat ongewenste bacteriën zich in grote mate in de dikke darm en blinde darm vermenigvuldigen waardoor darmontstekingen en diarree kunnen ontstaan.

Figuur 1 Spijsverteringsstelsel konijn

Calcium
Bij de meeste zoogdieren wordt calcium in beperkte mate opgenomen ter hoogte van de darm. Bij konijnen wordt ter hoogte van de darm veel calcium opgenomen en het teveel aan calcium wordt in de urine uitgescheiden. Te weinig calcium kan voor slechte bot en tandkwaliteit zorgen, teveel calcium kan aanleiding geven tot vorming van blaasstenen en kan nierschade veroorzaken.

Bepaalde granen, vaak de rood -oranje gekleurde delen van mixvoeders, kunnen stoffen bevatten die de calciumopname remmen en zo een calciumtekort veroorzaken. Bepaalde groenten kunnen dan weer erg veel calcium bevatten, deze kunt u beter niet elke dag geven. Broccoli, rapen en kolen (kolen geven vaak ook ongewenste gasvorming en geeft u daarom liever helemaal niet) bevatten veel calcium.

Wat nu voeren?
Het allerbelangrijkste zijn vezels. Voer voldoende vezel door veel hooi te voeren. Als u die mogelijkheid hebt, kunt u, uw konijn ook laten grazen. Verse planten en groenten bevatten ook vezels en bovendien ook vitamines, maar bestaan ook voor een groot gedeelte uit water. Voert u dit daarom niet te veel want dit kan aanleiding geven tot diarree. Geef daarom bij voorkeur elke dag een beetje. Geef liever niet elke dag calciumrijke groenten.

Brokjes worden snel te veel gegeven. Een konijn heeft per dag maar één eetlepel per kilogram lichaamsgewicht nodig aan brokjes. Dit is dus heel weinig! Geef bij voorkeur zogenaamde pellets, deze hebben allemaal dezelfde kleur. Mixvoeders met allemaal verschillende kleurtjes worden vaak maar deels opgegeten. Mixvoeders bevatten vaak veel suikers en eiwit en veel minder vezels dan pellets.

Af en toe een stukje fruit kan zeker geen kwaad maar geef het liever niet elke dag omdat fruit veel suikers kan bevatten. Snoepjes kunt u beter helemaal niet geven. Ze bevatten vaak veel suiker en te veel calcium.

Figuur 2 Voedingspiramide konijn

Een laatste opmerking
Als u denkt dat uw konijn op dit moment niet de juiste voeding krijgt schakel dan niet in één dag over op andere voeding maar bouw de oude manier van voeren rustig af. Hebt u nog vragen over voeding of twijfelt u of uw konijn te dik is, vraag het bij de vaccinatie en gezondheidscontrole van uw konijn of neem contact op met een van onze dierenartspraktijken.