WHG Dierenziekenhuis Rotterdam, Pascalweg 4, 3076 JP Rotterdam – Lombardijen; 010- 4925151; www.whgdierenartsen.nl

N.B.
Deze cliënten hand-out is bedoeld als ondersteuning van het consult door de dierenarts. De tekst gaat ervan uit dat uw huisdier al door de dierenarts is gezien. De adviezen in de hand-out gelden alleen voor dieren bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de dierenarts! Bedenk bij het lezen dat de gezondheidssituatie van uw huisdier anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven. Verder worden al onze hand-outs vervaardigd aan de hand van niet alleen wetenschappelijke literatuur, maar ook van onze eigen inzichten op grond van persoonlijke ervaringen. Daarom kan de informatie voor een deel afwijken van de gangbare literatuur.

INLEIDING
De arthroscopie is een recente techniek waarbij gewrichten worden bekeken en behandeld d.m.v. dunne kijkbuisjes. Aldus wordt het opensnijden van het gewricht vermeden. Arthroscopie heeft zijn populaire intrede gedaan in de mensgeneeskunde ongeveer 10 jaar geleden. In kranten wordt geregeld verwezen naar professionele voetballers die arthroscopisch behandeld zijn in hun kniegewrichten. Ook bij honden wordt arthroscopie de laatste jaren uitgevoerd.

VOORDELEN
Het is duidelijk dat de arthroscopische techniek voor behandeling van gewrichten heel wat voordelen heeft ten opzichte van de chirurgische. Het trauma dat wordt aangericht is minimaal, de herstelperiode veel korter en de pijn na de ingreep veel minder. Bij honden kunnen momenteel routinematig schouders, ellebogen, polsen, knieën en enkels bekeken worden voor de diagnose, maar ook behandeling van gewrichten is mogelijk.

DE ARTHROSCOOP
De arthroscoop is een lang ijzeren buisje waarin een ingewikkeld lenzen systeem zit met op het einde een ooglens waardoor kan gekeken worden. Kijken door deze lens geeft de indruk van het kijken door een verrekijker maar dan achterste voren. Arthroscopen zijn in meerdere lengtes en diameters verkrijgbaar. Het is dan ook duidelijk dat het type arthroscoop dat gebruikt wordt afhankelijk is van de diersoort en het gewricht. Bij een paard van 1.000 kg zal een zeer lange en dikke arthroscoop gebruikt worden om in de knie te kijken. Om in de pols van een kleine hond te piepen is daarentegen een korte en zeer dunne arthroscoop nodig. Omdat het lenzensysteem in de scoop zeer fragiel is zou het niet verstandig zijn om de scoop rechtstreeks in het gewricht te duwen. Beschadiging van het lenzensysteem zou dan onvermijdelijk zijn. Daarom is een schacht gemaakt waarin dit lenzensysteem past. Deze schacht beschermt het systeem. Tevens is dediameter hiervan iets groter dan deze van de scoop zelf, dit laat toe om water te spoelen tussen scoop en buis en dit water kan het gewricht reinigen, bloed en kraakbeenresten wegspoelen.

In de beginfase van het arthroscopisch onderzoek, keek de chirurg rechtstreeks door het oog van de scoop. Dit was technisch echter zeer onhandig. Daarom werd er overgegaan tot het monteren van een camera op de scoop. Door deze camera wordt nu een beeld geprojecteerd op een televisiecamera, tevens kan dit beeld vastgelegd worden op een videorecorder en op een videorecorderprinter systeem. Dit laat toe om video-opnames te maken van de operatie en/of foto's af te drukken van de meest interessante handelingen tijdens de ingreep. Deze foto's hebben trouwens ook een juridische waarde. Zo kan de chirurg bewijzen, dat datgene dat hij dacht te vinden inderdaad aanwezig was en datgene wat moest uitgevoerd worden inderdaad verricht is. Tenslotte is er nog een koudelichtbron. Een koudelichtbron levert zeer goede en intense lichtkwaliteit zonder datgene wat het verlicht op te warmen. Dit is nodig binnen gewrichten omdat opwarming het kraakbeen zou beschadigen.

Tenslotte zou het ook onmogelijk worden om verhitte materialen in de hand te houden. Het laatste deel van de uitrusting betreft het materiaal waarmee in het gewricht wordt gewerkt. Dit zijn allerlei kleine apparaatjes zoals knabbeltangetjes, paktangetjes, curettes, palpeerhaakjes en andere instrumenten die gebruikt worden om stukjes weefsel weg te knippen, te verplaatsen, te behandelen enzovoorts. Één van de meer complexe apparaten om in het gewricht te werken is de zogenaamde shaver. Dit is een apparaat dat rotatie toelaat en waarop allerlei kopstukken kunnen worden gezet. Deze laat toe om te boren, te frezen en gewrichtskapsel weg te scheren. De totaliteit van de uitrusting bedraagt vele tienduizenden euro’s en het is dan ook logisch dat arthroscopiën duurder zijn dan gewone operaties van dezelfde gewrichten.

ARTHROSCOPISCHE OPERATIES
Wat zijn nu de meest uitgevoerde arthroscopische operaties bij de hond?

Schouder
Diagnostiek van ontsteking of afscheuringen van de bicepspees in het schoudergewricht zijn ware diagnostische uitdagingen. Tot nu toe was zulke diagnostiek zeer moeilijk tot zelfs onmogelijk. D.m.v. de arthroscopie is het echter eenvoudig om in het schoudergewricht naar de aanhechting van deze pees te gaan kijken. Zwellingen, bloedingen en scheuren zijn aldus makkelijk te diagnosticeren. Los kraakbeenstuk in het schouder gewricht (OCD) is met arthroscopie vlot te diagnosticeren en te behandelen. Het stuk kan in brokjes geknabbeld worden en deze kunnen stuk voor stuk uit het gewricht getrokken worden. In sommige gevallen is het mogelijk om de flap in zijn geheel er uit te trekken. Diagnostiek van zeldzame afwijkingen in het schoudergewricht is ook mogelijk b.v. een tumor, zoals een synoviaalcel sarcoma. Hierbij kan het gewrichtskapsel beken worden en biopten kunnen genomen worden.

Hieronder ziet u een normale bicepspees(c) met normale aanhechting(b) op een uitsteeksel van het  schouderblad (a).

Elleboog
In de elleboog komen veel afwijkingen voor bij rassen zoals de Berner Sennenhond, de Rottweiler, de Golden Retriever en de Labrador. Meestal betreft het hier losse bot en of kraakbeen fragmenten. Deze fragmenten zijn radiografisch vaak niet echt goed waarneembaar. Wel is het zo dat secundaire afwijkingen in de elleboog bij de jonge hond en zeker bij de reeds vermelde rassen aanwijzen dat er wat mis is in de elleboog en dat hij sterk verdacht is van zulk een los stuk. Er zijn twee types losse fragmenten die d.m.v. arthroscopie kunnen worden opgespoord en verwijderd: de losse processus coronoïdeus (LPC ) en de osteochondritis dissecans laesie (OCD ). Het is van belang om de losse fragmenten te verwijderen en ervoor te zorgen dat het gewricht erna kan herstellen en tot rust kan komen. Hoewel sommige stukken groot zijn kunnen ze steeds worden verwijderd d.m.v. arthroscopie. De shaver is hierbij soms een onmisbaar instrument.

Hieronder ziet u een arthroscopisch overzicht in het ellebooggewricht.
Boven in beeld ziet u de rolkammen van de bovenarm en onder in beeld (vette pijl) kijkt u op een gefragmenteerde processus coronoideus van de ellepijp.

Pols en hak
In deze gewrichten is arthroscopie moeilijk wegens de beperkte ruimte die erin aanwezig is. Gelukkig komen er ook weinig laesies voor op deze plaatsen. Soms is een klein fractuurtje of een OCD letsel te verwijderen of wordt scopie gebruikt om de diagnose te stellen,te bevestigen of te verfijnen.

Knie
Bij de mens is arthroscopie van de knie zonder twijfel de meest gebruikte methode. In de knie komen inderdaad veel laesies voor en dat zowel bij mens als hond: OCD, meniscus rupturen en scheuren van de voorste kruisband zijn frequente afwijkingen. Bij de hond is de partiele scheur van de kruisband vaak erg moeilijk te diagnosticeren. Arthroscopie brengt hier de oplossing. Ze laat 100% zeker toe om deze afwijking aan te tonen. Arthroscopie van de knie heeft tot nu toe wel beperkingen bij de hond: men kan de letsels mooi opruimen maar een nieuwe kruisband steken, zoals dat bij de mens wordt gedaan, is er nog niet bij . Misschien is dat in de toekomst wel mogelijk.

Hieronder ziet u een partiele scheur van de voorste kruisband ter hoogte van de aanhechting op het onderbeen (vette pijl). U ziet een duidelijke actieve ontsteking in de kruisband (roodheid).

CONCLUSIE
Als conclusie kunnen we zeggen dat arthroscopie een reëel deel is geworden van de specialistische orthopedische praktijk voor honden. De techniek is verfijnd, weinig invasief en leidt tot snel herstel met veel minder nazorg dan bij gewone ingrepen. De techniek biedt ook een extra dimensie aan verfijnde diagnostiek en laat een groot deel behandelingen toe.